Tắc ống dẫn trứng là một trong những nguyên nhân phổ biến gây vô sinh ở nữ giới. Để chẩn đoán và đánh giá chính xác tình trạng này, các bác sĩ hiện nay có nhiều lựa chọn kỹ thuật hình ảnh khác nhau. Bài viết dưới đây sẽ giới thiệu các phương pháp đánh giá ống dẫn trứng phổ biến nhất hiện nay, cùng ưu – nhược điểm của từng kỹ thuật để giúp bệnh nhân hiểu rõ hơn và lựa chọn phù hợp khi được bác sĩ chỉ định.

1. Tại sao cần đánh giá ống dẫn trứng ở bệnh nhân vô sinh?

Ống dẫn trứng đóng vai trò trung gian quan trọng trong quá trình thụ thai, là nơi trứng gặp tinh trùng và thụ tinh. Nếu ống dẫn trứng bị tắc, hẹp hoặc viêm nhiễm, quá trình thụ thai sẽ bị cản trở, gây ra tình trạng hiếm muộn hoặc vô sinh.

1.1 Tắc vòi trứng – nguyên nhân thường gặp gây vô sinh

• Tắc một hoặc cả hai vòi trứng khiến trứng không thể di chuyển đến gặp tinh trùng.
• Tắc vòi trứng có thể do viêm nhiễm, nạo phá thai không an toàn, lạc nội mạc tử cung, u xơ tử cung…

1.2 Mục tiêu của các phương pháp đánh giá ống dẫn trứng

• Xác định tình trạng thông suốt của ống dẫn trứng.
• Phát hiện các bất thường như: hẹp, tắc, viêm dính, tụ dịch vòi trứng…
• Hỗ trợ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp như: bơm tinh trùng (IUI), thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), hoặc phẫu thuật.

2. Các phương pháp đánh giá ống dẫn trứng hiện nay

2.1 Chụp buồng tử cung vòi trứng cản quang (HSG)

2.1.1 HSG là gì?

HSG (Hysterosalpingography) là phương pháp dùng chất cản quang bơm vào tử cung rồi chụp X-quang để quan sát hình ảnh buồng tử cung và ống dẫn trứng.

2.1.2 Ưu điểm của HSG

• Phổ biến, thực hiện nhanh chóng.
• Không cần gây mê.
• Giúp phát hiện các bất thường tử cung và tình trạng tắc nghẽn ống dẫn trứng.

2.1.3 Nhược điểm của HSG

• Gây đau do co thắt tử cung.
• Nguy cơ dương tính giả do co thắt đoạn gần ống dẫn trứng.
• Phải dùng thuốc giảm đau trước và sau thủ thuật.
• Có nguy cơ nhiễm trùng sinh dục, dị ứng iod, tiếp xúc với tia X.
• Không phù hợp với người đang mang thai, viêm nhiễm vùng kín hoặc dị ứng iod.

2.1.4 Khi nào nên chỉ định HSG?

• Khi chưa có điều kiện thực hiện HyFoSy.
• Khi cần khảo sát sơ bộ và nhanh tình trạng tử cung – vòi trứng.

2.2 Siêu âm vòi trứng sử dụng chất tương phản (HyFoSy)

2.2.1 HyFoSy là gì?

HyFoSy (Hysterosalpingo-contrast sonography) là phương pháp siêu âm sử dụng chất tương phản dạng bọt bơm vào tử cung để quan sát khả năng lưu thông của ống dẫn trứng mà không cần tia X.

2.2.2 Ưu điểm nổi bật của HyFoSy

• Không gây đau hoặc rất ít đau (hơn 70% bệnh nhân đánh giá).
• Không cần gây mê hay thuốc giảm đau.
• Không tiếp xúc tia xạ, an toàn với phôi
• Quan sát tốt vòi trứng và buồng tử cung, có độ chính xác gần tương đương phẫu thuật nội soi.
• Có thể phát hiện thêm các bất thường như: polyp, u xơ cơ tử cung, dính buồng tử cung…
• Phù hợp với bệnh nhân dị ứng iod, có tiền sử nhạy cảm hoặc không thể thực hiện HSG.
• Thực hiện nhanh tại phòng khám, không cần nhập viện.

2.2.3 HyFoSy có thể hỗ trợ điều trị?

• Một số nghiên cứu cho thấy HyFoSy không chỉ giúp chẩn đoán mà còn tăng khả năng thụ thai tự nhiên:
• 46% bệnh nhân có thai trong tháng đầu tiên sau HyFoSy.
• 15,4% mang thai trong tháng thứ hai.
• 23,1% có thai sau ba tháng.

2.2.4 Khi nào nên ưu tiên HyFoSy?

• Khảo sát đầu tay trong đánh giá vô sinh nữ.
• Khi cần kỹ thuật an toàn, ít xâm lấn, không đau.
• Khi bệnh nhân có chống chỉ định HSG.

2.3 Phẫu thuật nội soi ổ bụng

2.3.1 Nội soi là gì?

Phẫu thuật nội soi là kỹ thuật đưa ống nội soi vào ổ bụng thông qua vết mổ nhỏ để quan sát trực tiếp tử cung, ống dẫn trứng và các cơ quan sinh sản liên quan.

2.3.2 Ưu điểm của nội soi

Cho hình ảnh trực quan và độ chính xác cao nhất.

Có thể kết hợp điều trị ngay (cắt dính, thông ống dẫn trứng, xử lý lạc nội mạc tử cung…).

Đánh giá được các nguyên nhân vô sinh phức tạp như: dị dạng tử cung, u xơ, viêm dính vùng chậu…

2.3.3 Nhược điểm và hạn chế

Là phương pháp xâm lấn, cần gây mê, nằm viện.

Có rủi ro phẫu thuật: chảy máu, nhiễm trùng, tổn thương cơ quan lân cận.

Thời gian hồi phục lâu, chi phí cao.

Không phải là lựa chọn đầu tay, chỉ chỉ định khi cần kết hợp điều trị hoặc nghi ngờ bất thường không thể phát hiện bằng các phương pháp khác.

3. Kết luận

Việc lựa chọn phương pháp đánh giá ống dẫn trứng phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe của bệnh nhân, điều kiện trang thiết bị của cơ sở y tế và mục tiêu chẩn đoán. Trong đó:

• HyFoSy đang dần trở thành phương pháp khảo sát ưu tiên nhờ độ an toàn, ít đau và hiệu quả tương đương nội soi.
• HSG vẫn còn được sử dụng trong một số trường hợp, nhưng dần được thay thế.
• Phẫu thuật nội soi là lựa chọn sau cùng, khi cần đánh giá chuyên sâu hoặc điều trị phẫu thuật kết hợp.

Nếu bạn đang gặp vấn đề về hiếm muộn, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để được chỉ định phương pháp phù hợp nhất. Đánh giá đúng – điều trị trúng – tăng cơ hội làm mẹ.