1. Viêm não mô cầu là gì?
Viêm não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, tấn công vào màng não và tủy sống. Vi khuẩn này có thể cư trú ở vùng mũi họng mà không gây bệnh, tuy nhiên khi có điều kiện thuận lợi như suy giảm miễn dịch, tiếp xúc gần với người mang mầm bệnh,… vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu và hệ thần kinh trung ương, gây ra các triệu chứng nặng nề như viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, tổn thương đa cơ quan, thậm chí tử vong nhanh chóng.
2. Viêm não mô cầu lây qua đường nào?
Một trong những điều cần biết về viêm não mô cầu là bệnh có khả năng lây lan nhanh qua đường hô hấp. Vi khuẩn Neisseria meningitidis có thể lây truyền qua các giọt nước bọt khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện. Bên cạnh đó, bệnh cũng có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp như hôn, dùng chung đồ cá nhân, đồ chơi, hoặc tiếp xúc tay – miệng ở trẻ nhỏ.
Việc lây truyền dễ dàng khiến viêm não mô cầu dễ trở thành dịch nếu không được kiểm soát tốt. Những nơi đông người như nhà trẻ, trường học, ký túc xá,… là môi trường có nguy cơ cao lây lan bệnh.
3. Ai dễ mắc bệnh viêm não mô cầu?
Viêm não mô cầu có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng trẻ em là đối tượng có nguy cơ cao nhất, đặc biệt là nhóm dưới 5 tuổi và trẻ sơ sinh do hệ miễn dịch còn non yếu. Ngoài ra, người sống trong khu vực có dịch, hoặc có tiếp xúc gần với người bệnh cũng thuộc nhóm nguy cơ.
Một điều đáng lưu ý là tại Việt Nam, bệnh viêm não mô cầu thường xuất hiện vào mùa thu, đông và xuân – thời điểm thời tiết lạnh và ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.
4. Triệu chứng của viêm não mô cầu cần đặc biệt lưu ý
Viêm não mô cầu khởi phát rất nhanh và có thể tiến triển nghiêm trọng chỉ trong vài giờ. Một số triệu chứng cảnh báo cần lưu ý gồm:
-
Sốt cao đột ngột (39–40°C)
-
Đau đầu dữ dội
-
Cổ cứng, khó cúi đầu
-
Buồn nôn, nôn
-
Mệt mỏi, lú lẫn
-
Phát ban xuất huyết (màu đỏ tím, không biến mất khi ấn vào)
-
Co giật (ở trẻ nhỏ)
Ở trẻ sơ sinh, dấu hiệu viêm não mô cầu có thể không điển hình như ở người lớn mà biểu hiện bằng bú kém, lơ mơ, khóc thét, thóp phồng,…
Nếu phát hiện một trong các triệu chứng trên, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và xử trí kịp thời.
5. Biến chứng nguy hiểm của viêm não mô cầu
Viêm não mô cầu là bệnh lý nguy hiểm vì tiến triển rất nhanh và có thể gây tử vong chỉ trong 24 giờ đầu nếu không được điều trị kịp thời. Theo thống kê, tỷ lệ tử vong của viêm não mô cầu có thể lên đến 10–15%, ngay cả khi được điều trị.
Đối với những bệnh nhân sống sót, khoảng 20% có thể gặp các di chứng nặng nề như:
-
Mất thính lực
-
Động kinh
-
Chậm phát triển tâm thần vận động
-
Thiếu hụt vận động (liệt, yếu tay chân)
-
Hoại tử chi (phải cắt cụt)
Vì vậy, chủ động phòng ngừa là phương pháp tối ưu để bảo vệ trẻ khỏi các hậu quả đáng tiếc của viêm não mô cầu.
6. Phòng ngừa viêm não mô cầu bằng cách nào?
6.1 Tiêm vắc-xin viêm não mô cầu – biện pháp phòng bệnh hiệu quả
Tiêm vắc-xin là phương pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa viêm não mô cầu. Hiện nay, tại Việt Nam, vắc-xin viêm não mô cầu 4 type A, C, W, Y đang được khuyến cáo sử dụng cho các đối tượng sau:
-
Trẻ từ 9 đến dưới 24 tháng tuổi: Tiêm 2 liều, cách nhau ít nhất 3 tháng
-
Trẻ từ 2 tuổi đến 55 tuổi: Tiêm 1 liều duy nhất
Ngoài ra, vắc-xin phòng type B (ít gặp ở Việt Nam nhưng phổ biến tại châu Âu, châu Mỹ) cũng có thể được chỉ định trong một số trường hợp đặc biệt.
Vắc-xin mang lại miễn dịch cao, giúp ngăn ngừa sự xâm nhập của vi khuẩn và bảo vệ cơ thể khỏi các biến chứng nguy hiểm. Việc tiêm ngừa cần được thực hiện tại các cơ sở y tế uy tín và tuân thủ lịch tiêm chủng.
6.2 Giữ vệ sinh cá nhân, môi trường sống sạch sẽ
Bên cạnh tiêm chủng, việc giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho/hắt hơi, tránh tiếp xúc gần với người nghi ngờ mắc bệnh cũng là các biện pháp giúp phòng ngừa viêm não mô cầu.
Đối với trẻ nhỏ, cần hạn chế đến nơi đông người khi đang có dịch, thường xuyên khử trùng đồ chơi, vật dụng cá nhân, và theo dõi sát tình trạng sức khỏe để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.
7. Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Với viêm não mô cầu, thời gian “vàng” để điều trị là rất ngắn. Vì vậy, phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay khi thấy các dấu hiệu nghi ngờ như:
-
Sốt cao không rõ nguyên nhân
-
Lừ đừ, bỏ bú, thóp phồng (ở trẻ nhỏ)
-
Co giật, mê man
-
Nổi ban xuất huyết bất thường
Việc chủ quan hoặc chậm trễ trong xử trí có thể khiến tình trạng chuyển biến nhanh sang giai đoạn nặng, đe dọa tính mạng.
Viêm não mô cầu là bệnh lý nguy hiểm, có thể để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Tuy nhiên, đây là căn bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả bằng tiêm chủng. Cha mẹ hãy chủ động đưa trẻ đi tiêm vắc-xin đúng lịch, đồng thời duy trì thói quen vệ sinh, theo dõi sức khỏe sát sao để bảo vệ con khỏi căn bệnh nguy hiểm này.
Tại Bệnh viện Mỹ Đức, hiện đã có đầy đủ các loại vắc-xin viêm não mô cầu phù hợp với từng độ tuổi. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến tiêm phòng cho trẻ, ba mẹ đừng ngần ngại đến trực tiếp hoặc liên hệ với đội ngũ bác sĩ Nhi tại Phòng khám để được tư vấn kỹ hơn.
Để được tư vấn cụ thể và đặt lịch hẹn thăm khám, bạn có thể liên hệ qua hotline bên dưới:
Bệnh viện Mỹ Đức
04 Núi Thành, P. Tân Bình, TP.HCM
(028) 7308 5885
Bệnh viện Mỹ Đức Phú Nhuận
43R/2-4 Hồ Văn Huê, P. Đức Nhuận, TP.HCM
(028) 6285 6262
Hoặc tải App MyDuc Hospital để đặt lịch nhanh chóng!
Có thể bạn muốn biết:
MẸ BẦU NÊN BỔ SUNG SẮT, CANXI, ACID FOLIC TRONG THAI KỲ NHƯ THẾ NÀO ĐỂ ĐẠT HIỆU QUẢ TỐT NHẤT?
